Calcium en vitamine D zijn nodig voor gezonde botten, maar er zijn nog veel meer factoren die een rol spelen. Het gaat niet om één bepaalde voedingsstof, maar om eetgewoonten in het algemeen, waarbij er weer meer belangstelling is voor het mediterrane dieet.
Calcium en vitamine D zijn de twee belangrijkste voedingsstoffen als het gaat om gezonde botten, zowel voor de ontwikkeling van de botmassa als voor het vertragen van de afname ervan die optreedt bij het ouder worden. In werkelijkheid zijn er nog veel meer factoren die van invloed kunnen zijn, factoren die niet noodzakelijkerwijs afzonderlijk moeten worden bekeken, maar in een bredere context dan alleen het type voeding. De kennis over de effecten van verschillende soorten voeding op de botmineraaldichtheid (BMD), het risico op botbreuken en het botmetabolisme is echter nog steeds zeer inconsistent. Om meer duidelijkheid te krijgen over dit onderwerp heeft een team van wetenschappers uit het Verenigd Koninkrijk een systematische review uitgevoerd. Zij hebben zich meer specifiek gericht op vijf veelvoorkomende voedingspatronen: het mediterrane dieet, caloriebeperking, een eiwitrijk dieet, een koolhydraatarm dieet en een ketogeen dieet.
Lees ook: Een mediterraan dieet voor het microbioom van senioren
Botgezondheid en mediterraan dieet
In dit onderzoek werden studies onderzocht die tussen januari 2000 en juni 2025 waren gepubliceerd. Er werden 14 gerandomiseerde gecontroleerde studies en 16 cohortstudies meegenomen die resultaten rapporteerden met betrekking tot DMI, fracturen, markers voor botvernieuwing en vitamine D- of calciumstatus.
De auteurs vonden geen significant verschil in BMD in de dijbeenhals, de lumbale wervelkolom, de heup of het hele lichaam tussen de verschillende diëten. Het volgen van een mediterraan dieet ging echter gepaard met een significant lager risico op heupfracturen en fracturen in het algemeen. Dit komt overeen met wat andere studies al hadden gemeld. Volgens de onderzoekers ligt de meest voor de hand liggende verklaring in de hogere inname van fruit, groenten, volkoren granen, peulvruchten, vis en olijfolie, die samen calcium, magnesium, vitamine K, kalium, polyfenolen en bestanddelen met ontstekingsremmende eigenschappen leveren.
Lees ook: Additieven met fosfor zijn overal!
Caloriebeperking beperkt de botgroei
De resultaten zijn daarentegen meer contrastrijk voor andere soorten voeding. Er zijn duidelijk ongunstige effecten bij caloriebeperking, met een duidelijk en consistent effect op de markers van botvernieuwing: de markers van botresorptie zijn verhoogd, die van botvorming zijn verlaagd.
Voor koolhydraatarme voeding en het ketogene dieet zijn de resultaten gemengd en beperkt vanwege de kleine omvang van de steekproeven en de te korte follow-upduur. Hoewel sommige studies een vermindering van de botvernieuwing bij het ketogene dieet melden, kunnen op basis van de huidige gegevens geen conclusies worden getrokken.
Ten slotte zijn ook de resultaten voor eiwitrijke voeding tegenstrijdig: over het algemeen blijkt er een vrij gunstig verband te bestaan met de BMD in de heup en het dijbeen. De auteurs wijzen er echter op dat in deze studies naast de hoeveelheid ook rekening moet worden gehouden met de kwaliteit van de eiwitten. Een eiwitrijk dieet moet absoluut gepaard gaan met voldoende calcium en alkaliserende voedingsmiddelen (zoals fruit en groenten), anders bestaat het risico dat de zuurbelasting schadelijke effecten heeft, althans bij bepaalde kwetsbare groepen.
De auteurs benadrukken ook dat in hun overzicht de calcium- en vitamine D status weinig verandert tussen de verschillende diëten.
Lees ook: Yoghurt geassocieerd met goede botgezondheid
Mullath Ullans A et al. Nutrients 2025,17(24) ;3845; https://doi.org/10.3390/nu17243845Bron
