Een meer plantaardige voeding is een must voor het klimaat en de planeet. Maar moeten we daarom alle dierlijke producten schrappen? Neen, zo blijkt uit deze studie die waarschuwt voor zo’n scenario.
Dierlijke producten – en het koken ervan – hebben een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de mens. Doordat voedingsstoffen beter beschikbaar werden had dit een invloed op de grootte en de complexiteit van onze hersenen, en de lengte van het spijsverteringskanaal en de beschikbare oppervlakte voor de opname van voedingsstoffen. Maar de mens is vandaag op een punt gekomen dat we door de klimaatverandering en de vele gevolgen hiervan onze voedingssystemen (verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de totale uitstoot van broeikasgassen) en ons voedingsgedrag grondig moeten herbekijken. Dierlijke producten (vooral vlees van herkauwers) hebben een grotere ecologische impact dan plantaardige producten. Vandaar dat een meer plantaardig bord een belangrijke doelstelling is geworden. Bovendien worden deze dierlijke producten met de vinger gewezen voor hun schadelijke gezondheidseffecten. Maar misschien is dat wat overdreven …
Lees ook: Insecten: hoe kwaliteitsvol zijn hun eiwitten?
Een meer plantaardige voeding en voedingswaarde
Hoe ver moet je gaan qua plantaardige voeding? Volgens sommigen moet je alle producten van dierlijke oorsprong schrappen, en dus vegan eten. Maar in een artikel in Frontiers in Nutrition stelt Alice Stanton (Universiteit van Dublin) dat een drastische beperking van de hoeveelheid dierlijke producten in heel wat plantaardige voedingspatronen de reeds bestaande tekorten op het vlak van micronutriënten en eiwitten nog extra in de hand zal werken. Zij is van mening dat de gezondheidsvoordelen van een (hoofdzakelijk) plantaardige voeding meer verband houden met verminderde inname van calorieën en zout, en meer consumptie van fruit, groenten, noten en volle granen, dan met het vermijden van dierlijke producten …
Voedingstekorten als gevolg van het schrappen van dierlijke producten komen steeds vaker voor, met name voor vitamine A, B12 en D, calcium, jodium, ijzer, fosfor, zink, omega 3-vetzuren met lange keten (EPA + DHA) en bepaalde essentiële aminozuren. Zelfs in het planetaire bord (EAT-Lancet) dat nog steeds kleine porties dierlijke producten voorziet (13% van de totale energie-inname), werd aangetoond dat calcium, ijzer en zink mogelijk onvoldoende aanwezig zijn.
Lees ook: EAT-Lancet-richtlijnen: een tekort aan micronutriënten?
Kritiek op vlees en andere dierlijke producten
Naast een nutritioneel tekort kan plantaardige voeding zonder dierlijke producten problemen opleveren voor de biobeschikbaarheid van voedingsstoffen zoals ijzer en zink. De toenemende aanwezigheid van fytaat en polyfenolen zou ook een invloed kunnen hebben op heel wat andere micronutriënten.
De auteur is van mening dat de negatieve gezondheidseffecten van rood vlees en bewerkt vlees erg overschat worden in de Global Burden of Disease 2019. Het aantal overlijdens toegekend aan deze voedingsproducten is 36 keer hoger dan in de editie 2017, wat weinig realistisch lijkt. Ze schrijft dat de mogelijke negatieve effecten van de consumptie van rood vlees en bewerkt vlees op niet-overdraagbare ziektes zeer klein en vaag zijn. Bovendien merkt ze op dat bepaalde dierlijke producten (zoals gevogelte en eieren) niet in verband worden gebracht met een impact op niet-overdraagbare ziektes, en dat bepaalde dierlijke producten (vis en zuivelproducten) zelfs in verband worden gebracht met een lager risico op obesitas, cardiovasculaire beroertes, hersenaandoeningen en bepaalde kankers. Alle voorgestelde voedingspatronen op basis van plantaardige producten ter bescherming van het milieu zouden volgens haar aan strenge gerandomiseerde onderzoeken met een controlegroep moeten worden onderworpen om de nutritionele waarde ervan te bewijzen. En in afwachting daarvan zouden de voedingsaanbevelingen eerder het accent moeten leggen op het matigen van een overdadige consumptie van dierlijke producten, in plaats van op het beperken of volledig schrappen ervan …
Lees ook: Het tekort aan micronutriënten op wereldschaal: een overzicht
