Pathologieën Obesitas & Gewichtsverlies

Moeten ultrabewerkte voedingsmiddelen een prioritair aandachtspunt zijn?

aliments-ultra-transformes-doivent-ils-etre-cible-prioritaire

Moeten ultrabewerkte voedingsmiddelen in het voedingsbeleid prioritair worden aangepakt? Hoewel het antwoord voor sommigen een volmondige ‘ja’ is, blijft de causale rol van de graad van verwerking op zich grotendeels hypothetisch.

Het is een van de belangrijkste onderwerpen van het afgelopen decennium geworden: ultrabewerkte voedingsmiddelen (UPF). Deze groep voedingsmiddelen uit de NOVA 4-groep wordt vaak simplistisch bekeken als de nieuwe volksvijand nummer één. Waarom? Enerzijds omdat talrijke studies een negatief verband aantonen tussen het aandeel UPF in de voeding en de gezondheid. Anderzijds omdat het thema “UPF” de ingrediënten bevat van een succesformule die een bestseller waardig is: de voedingsindustrie die geld verdient ten koste van de gezondheid van de burgers. Een formule die door haar eenvoud toegankelijk is voor het grote publiek.

Toch is het thema “UPF” vanuit wetenschappelijk oogpunt uiterst complex. Alleen al de classificatie is verre van eenduidig. Het gaat om een zeer heterogene groep, met een voedingssamenstelling die vaak, maar niet altijd, van slechte kwaliteit is, een zachte textuur, maar niet altijd, en de aanwezigheid van talrijke additieven, maar niet altijd… Hoewel UPF’s een gemakkelijk doelwit zijn geworden van bepaalde voedingsbeleidsmaatregelen, vooral in de strijd tegen obesitas, is de causale rol van voedselverwerking alleen in de gezondheidseffecten tot op heden niet vastgesteld.

Lees ook: Is een siësta een goede of slechte gewoonte voor je gewicht?

De nutritionele samenstelling is belangrijker dan de verwerkingsgraad

In deze studie, gepubliceerd in het tijdschrift Science, heeft een team van onderzoekers zich gebogen over de gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken die ertoe hebben geleid dat UPF’s worden beschouwd als een factor die bijdraagt aan de ontwikkeling van obesitas. Zij leggen uit dat de opzet van deze klinische studies het moeilijk maakt om een ongunstig effect toe te schrijven aan louter het ultrabewerkte karakter. Integendeel, zij achten het zeer waarschijnlijk dat de waargenomen effecten eerder te wijten zijn aan verschillen in de klassieke voedingswaarde-eigenschappen die inherent zijn aan de meeste ultrabewerkte voedingsmiddelen.

Ze wijzen er ook op dat, hoewel twee studies waarbij onbeperkt eten werd aangeboden, een overconsumptie van 500 tot 800 kcal per dag en gewichtstoename lieten zien, een derde, langere interventiestudie (2), die de voedingsaanbevelingen volgde, dit effect niet vertoonde. Integendeel, zelfs met de UPF’s aten de deelnemers minder calorieën en verloren ze licht in gewicht tijdens de interventie (hoewel dit gewichtsverlies groter was in de groep zonder UPF’s). Dit suggereert alvast dat de nutritionele samenstelling belangrijker is dan de graad van verwerking…

De auteurs wijzen ook op het belang van de textuur: in interventiestudies is voedsel dat rijk is aan UPF’s vaak zachter dan minder bewerkt voedsel. De invloed van de textuur alleen al op de darmen is echter welbekend, en dat heeft niets te maken met ultraverwerking…

Het beleid zou de nadruk moeten leggen op het nutritionele aspect

Dit overzicht leidt tot drie belangrijke conclusies:

Hoewel het concept van ultrabewerkte voedingsmiddelen (UPF) veel ongezonde voedingsmiddelen omvat – ook al is het niet sluitend –, omvat het ook voedingsmiddelen die niet per se schadelijk zijn, en zelfs sommige die gunstig zijn voor de gezondheid.
Uit de beschikbare gegevens van gerandomiseerde gecontroleerde studies blijkt dat het label ‘ultrabewerkt product’ ten onrechte de nadruk legt op de verwerkingsmethoden van voedingsmiddelen.
De huidige wetenschappelijke gegevens suggereren dat beleidsrichtlijnen onderscheid zouden moeten maken tussen voedingsarme, calorierijke en snel geconsumeerde producten, ongeacht de mate van verwerking.

Dit zet de zaken weer op hun plaats, zonder dat daarmee het debat is afgesloten – verre van dat.