Zorgen ultrabewerkte voedingsmiddelen ervoor dat we meer eten? Zo ja, waarom? Naast de voedingssamenstelling toont deze studie aan dat ultrabewerkte voedingsmiddelen, afhankelijk van hun textuur, een heel ander effect hebben op de spontane calorie-inname.
Ultrabewerkte voedingsmiddelen (UPF) zijn vaak van slechte voedingskwaliteit, bevatten additieven en zijn zeer smakelijk, wat vooral te danken is aan de aanwezigheid van vetten, suikers en zout. Maar deze hoge smakelijkheid kan ook worden aangetroffen in “huisgemaakte” bereidingen die rijk zijn aan vetten, suikers en/of zout. De voedingskwaliteit en zelfs additieven kunnen worden aangevoerd als een factor die, althans gedeeltelijk, de ongunstige verbanden tussen de consumptie van UPF en gezondheid kan verklaren, zoals blijkt uit talrijke prospectieve studies over dit onderwerp. Maar dat volstaat niet om volledig te verklaren waarom de consumptie van UPF in het algemeen gepaard gaat met een hogere energie-inname. Er is nog een andere factor die van invloed is op de voedingsinname: de textuur.
Lees ook: De textuur van voedsel beïnvloedt onze perceptie
Ultrabewerkte voeding snel of langzaam eten
De textuur heeft invloed op de manier waarop het voedsel door de mond wordt verwerkt om klaar te zijn om te worden doorgeslikt. Het beïnvloedt de grootte van de happen, het aantal kauwbewegingen, de verblijftijd in de mond en daarmee de snelheid van de inname. We weten echter dat bij eenzelfde energiegehalte snel doorgeslikt voedsel gepaard gaat met een minder verzadigd gevoel en een grotere voedselconsumptie – en dus een grotere energie-inname. Dit wordt bevestigd in deze interventiestudie, waarin de dagelijkse energie-inname van een ultrabewerkt dieet met maaltijden met een hoge of lage textuurgerelateerde opnamesnelheid (uitgedrukt in gram voedsel per minuut) werd vergeleken.
Deze studie, uitgevoerd door een team van de Universiteit van Wageningen (Nederland), werd uitgevoerd volgens een gerandomiseerd en cross-over schema bij 41 deelnemers met een gemiddelde leeftijd van 27 jaar en een Body Mass Index van 23,4. De studie omvatte twee interventieperiodes van 14 dagen, voorafgegaan door een wash-outperiode van 2 weken. De maaltijden werden naar believen geserveerd en aangepast in termen van smakelijkheid, portiegrootte, totale energie-inname, energiedichtheid exclusief dranken en variatie in de maaltijden.
Lees ook: Mindful eten integreren in een actief leven: het kan!
Een verschil van 369 kcal per dag gelinkt aan de textuur
De resultaten tonen een significant verschil in dagelijkse energie-inname tussen de twee soorten ultrabewerkte voeding: ultrabewerkte voeding die snel wordt gegeten leidt tot een consumptie van 369 kcal per dag meer dan ultrabewerkte voeding die langzamer wordt gegeten. Een belangrijk punt dat door de auteurs wordt vermeld: het verschil kon niet worden toegeschreven aan maaltijdvoorkeuren of de inname van macronutriënten. De onderzoekers constateerden ook geen significante gewichtsverandering tijdens de interventies op basis van het type voeding (wat niet zo verwonderlijk is voor een periode van twee weken). Het lichaamsvetgehalte vertoonde daarentegen een lichte, maar significante afname van gemiddeld 430 gram na de periode van ‘langzame’ voeding.
Dit ‘verwatert’ het effect dat wat te gemakkelijk aan ultraverwerking wordt toegeschreven, aangezien deze studie aantoont dat het de textuur is, en niet het ultrabewerkte karakter, die de hoeveelheid spontaan ingenomen energie beïnvloedt. Het bevestigt dat de UPF-groep zeer heterogeen is en dat alleen al het verschil in textuur een sterke invloed heeft op de energie-inname.
Lees ook: Kan ultrabewerkt voedsel helpen om af te vallen?
Forde C G et al. Am J Clin Nutr. Acticle in Press, 101122, November 26, 2025. DOI: 10.1016/j.ajcnut.2025.11.012
Bron
