De restricties op het vlak van plantaardige voedingsmiddelen voor patiënten met chronische nierinsufficiëntie behoren tot het verleden. Een stand van zaken met diëtiste Viridiana Grillo ter gelegenheid van de wereldnierdag.
De wereldnierdag, op donderdag 13 maart 2025, staat in het teken van preventie. Wat zijn de grote nieuwigheden op het vlak van voeding? Een gesprek met Viridiana Grillo, mede-verantwoordelijke van de vereniging van Franstalige nefrologische diëtisten (GDN) en afdelingshoofd van het departement dieetleer aan de Vinci-hogeschool in Brussel.
Chronische nierziekte (chronic kidney disease, CKD) wordt nog te vaak slecht behandeld, of blijft zelfs onder de radar. Zo zien we personen die al jaren behandeld worden voor arteriële hypertensie, van wie dan blijkt dat ze chronische nierinsufficiëntie hebben die niet wordt aangepakt, legt de diëtiste uit. Hypertensie, en ook diabetes type 2, de grootste risicofactoren van CKD, kunnen nochtans veel baat hebben bij een dieetkundige behandeling. Meer en meer gaat die de richting uit van een evenwichtige voeding, zonder dat er nog sprake is van de restricties die jaren geleden schering en inslag waren. En vooral: de voeding wordt aangepast in functie van het ziekteverloop – “Gedaan met een volledig restrictieve planning, we werken nu op maat!”.
Lees ook: Zout: WHO beveelt kaliumchloride aan
Groenten en fruit zijn noodzakelijk
Eiwitinname staat al lang – en nog steeds – in de belangstelling bij CKD zonder dialysebehandeling. De nieuwste aanbevelingen verhogen die inname naar 0,8 g/kg/d (KDIGO 2024), komende van 0,55 à 0,6g/kg/d (KDOQI 2020), wat overeenkomt met de richtlijn voor een evenwichtige voeding.
Zout blijft beperkt tot 5 g, en kalium en fosfor moeten altijd gecontroleerd worden. Een belangrijke evolutie is de terugkeer van plantaardige voedingsmiddelen: groenten en fruit, (volkoren)granen, peulvruchten, noten,… het plantaardige aandeel in de voeding, dat lang beperkt bleef, moet nu verhoogd worden.
Vanwaar deze verandering, die nog maar een paar jaar geleden ondenkbaar zou zijn geweest? Ten eerste helpt plantaardige voeding (vooral groenten en fruit) om metabole acidose tegen te gaan en het darmmicrobioom op peil te houden. Ten tweede vanwege de snelheid waarmee kalium in de darmen wordt opgenomen; die blijkt veel lager wanneer het mineraal uit voedsel (plantaardige voeding) komt dan uit andere bronnen, zoals additieven of kaliumzout. Een voorbeeld: als je rekening houdt met de samenstelling en absorptie, levert 100 g gekookte ham meer kalium dan 100 g guacamole!
Lees ook: Plantaardige burgers: zijn ze gezond? Niet altijd…
Zelfgemaakt, ja, maar…
Heel wat studies hebben een ongunstig verband aangetoond tussen de consumptie van ultrabewerkte voedingsmiddelen en de gezondheid, ook op het gebied van nefrologie, vervolgt Viridiana Grillo. Ultrabewerkte vetten zoals bak- en smeerbare vetten en bepaalde frituuroliën worden met de vinger gewezen. In die mate dat we misschien opnieuw boter op ons brood moeten gaan smeren, ook al mogen we de cardiovasculaire preventie niet vergeten!
Over het algemeen moedigen we zelfgemaakte producten aan, want zo kan je additieven en zout beter onder controle houden. Denk er overigens aan dat kruiden en specerijen heel vaak de plaats van zout kunnen innemen. Het is trouwens ook opletten met ‘zelfgemaakt’. Bakpoeder, verkeerdelijk ook wel chemische ‘gist’ genoemd, wordt gebruikt in heel wat ‘zelfgemaakte’ bereidingen, maar is een grote bron van fosfor in een zeer goed opneembare vorm.
Ten slotte: bepaalde verse traiteurgerechten, zoals aardappelkroketten, bevatten vaak meer bewaarmiddelen dan de diepvriesversie. Etiketten lezen blijft dus zeker aangewezen!
Meer info over de Franstalige koepel van nefrologische diëtisten: https://gdn-diet-rein.my.canva.site/
En de Vlaamse tegenhanger: https://www.vlaamsenefrologischedietisten.be/
Lees meer over de wereldnierdag: https://www.worldkidneyday.org/2025-campaign/
