Endometriose: is het FODMAP-arme dieet doeltreffend?

Vrouwen met endometriose krijgen soms een FODMAP-arm dieet aangeraden om de maag- en darmklachten te verlichten. Is dat terecht? We zetten de feiten op een rijtje.

Endometriose is een complexe, multifactoriële aandoening die nog heel wat mysteries deelt, ook al treedt ze binnen het onderzoek geleidelijk aan uit de schaduw. Volgens schattingen treft de aandoening ongeveer één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd, wat allesbehalve een zeldzaamheid is. De oorzaak is nog steeds niet duidelijk vastgesteld; er bestaan verschillende hypothesen. De pathogenese omvat hormonale en immuunstoornissen, peritoneale ontsteking, neurogene ontsteking, evenals perifere en centrale sensibilisatie die bijdragen aan bekken- en viscerale pijn.

De symptomen zijn een bepalende factor geworden bij de diagnose, die te lang beperkt bleef tot een noodzakelijke histologische bevestiging. Gastro-intestinale symptomen zoals buikpijn, een opgeblazen gevoel, winderigheid, constipatie, diarree, misselijkheid, pijnlijke of dringende stoelgang vormen een veelvoorkomend onderdeel van endometriose. Veel van deze symptomen komen ook voor bij het prikkelbare darmsyndroom (PDS), dat vaker voorkomt bij vrouwen met endometriose. Het is dan ook niet verwonderlijk dat voeding een aanknopingspunt vormt om de darmklachten aan te pakken.

Lees ook: Darmen: een verschil tussen mannen en vrouwen?

Endometriose en eliminatiediëten

Toch bestaan er voor endometriose geen officiële richtlijnen op het gebied van voeding. De meeste toonaangevende wetenschappelijke instellingen zijn van mening dat het bewijs nog onvoldoende is. Deze ‘leemte’ opent overigens de deur voor tal van voedingsaanpakken die zowel door gezondheidsprofessionals als door goeroes en andere coaches worden voorgesteld, waarbij gluten en melk voorop staan.

Tot de wetenschappelijk best onderbouwde benaderingen behoren de ontstekingsremmende aanpak en het beperken van FODMAP’s (Fermentable Oligo-, Di-, Monosacharides And Polyols). Juist deze laatste benadering werd geëvalueerd in een systematische review volgens de PRISMA 2020-richtlijnen. Het doel was om het bewijsmateriaal achter de beperking van FODMAP’s in de voeding in kaart te brengen, met het oog op het verminderen van de gastro-intestinale symptomen bij vrouwen met endometriose. Er werd daarom onderscheid gemaakt tussen gynaecologische pijn en gastro-intestinale pijn. Vijf klinische studies voldeden aan de inclusiecriteria.

Lees ook: Een ontstekingsremmende voeding binnen het bereik van (bijna) iedereen!

FODMAP-arm dieet: een tijdelijke interventie

De resultaten van deze analyse bevestigen dat een FODMAP-arm dieet bij sommige vrouwen met endometriose maag- en darmklachten zou kunnen verminderen. Het gaat meer bepaald om een opgeblazen gevoel, buikpijn, veranderingen in de stoelgang, constipatie of symptomen die lijken op die van het prikkelbare darmsyndroom (PDS). De auteurs verduidelijken dat, hoewel de beschikbare gegevens beperkt zijn, ze een solide ondersteuning vormen voor een kortdurende beperking onder gecontroleerde omstandigheden.

Ze benadrukken ook dat de huidige gegevens geen grond bieden om het FODMAP-arme dieet te presenteren als een ‘behandeling’ voor endometriose.

Ze zijn van mening dat in de klinische praktijk de FODMAP-beperking moet worden beschouwd als een tijdelijke interventie, onder begeleiding van een diëtist, met als doel de gastro-intestinale symptomen te verlichten. Deze moet worden gevolgd door een gestructureerde herintroductie.

Dit dieet is echter niet voor iedereen geschikt, en de auteurs voegen eraan toe dat toekomstige studies meer duidelijkheid moeten verschaffen over de selectie van patiënten en over de duurzaamheid van de resultaten na de herintroductie.

Lees ook: Infografiek: Het vereenvoudigd laag FODMAP-dieet