Hypercholesterolemie is heel gewoon geworden. Voor een grote meerderheid is een hoog cholesterolgehalte inderdaad niet meer dan een banale medische vaststelling. Toch wordt een hoge cholesterol vaak onvoldoende behandeld, terwijl de successen in het onderzoek naar de preventie zich blijven opstapelen.
Waarom is het zo moeilijk om de nadelige invloed van cholesterol op het hart en de bloedvaten te bestrijden? De redenen zijn divers en veelbesproken. Is het een genetische kwestie? Uit een recente Europese studie blijkt dat we niet allemaal in gelijke mate gevoelig zijn voor cholesterol, maar onze erfelijkheid kan hier slechts ongeveer 10 % van verklaren. Slechts een klein percentage van de te hoge cholesterol heeft dus te maken met genetische variaties1.
Toch is erfelijke hypercholesterolemie wereldwijd een reëel probleem, aangezien ze bijna 50 miljoen mensen treft2 en de meerderheid van hen ondergediagnosticeerd zijn en/of onvoldoende behandeld worden met statines, wat het risico op hart- en vaatziekten drastisch verhoogt. Dit type hypercholesterolemie mag geneeskundig dus niet worden verwaarloosd.
Zwaarlijvigheid weegt op de resultaten
En als één van de belangrijkste oorzaken nu eens het overgewicht was, waar in de meeste geïndustrialiseerde landen meer dan een op de twee personen aan lijdt? De debatten op het jongste Canadian Cardiovascular Congress (2012) waren gewijd aan een eiwit dat door het vetweefsel wordt afgescheiden: het resistine3. De resistinegehaltes in het bloed zijn evenredig met het vetweefselvolume, en dus met het overgewicht. Resistine zou de productie van LDL-cholesterol in de levercellen verhogen en schadelijk zijn voor de LDL-receptoren in de lever, zodat de afbraak van deze ‘slechte’ cholesterol minder goed door het lichaam kan worden verwerkt.
De literatuur van de jongste tien jaar levert klinische bewijzen voor het cholesterolverlagende effect van plantaardige sterolen en stanolen.
Resistine bevordert de ophoping van LDL in de slagaders en zou een negatieve impact hebben op het effect van de statines. Dit zou dus gedeeltelijk kunnen verklaren waarom ongeveer 40 % van de patiënten niet of niet goed reageren op statines. Amerikaanse onderzoekers zouden een oplossing hebben gevonden door een nieuw geneesmiddel te combineren met statines4. Deze combinatie, AMG 145, zou de LDL-cholesterol met 66 % kunnen verlagen na twaalf weken.
Voorbestemdheid en geneeskunde?
Nog al te vaak negeren de geneesmiddelen en het klinisch onderzoek een andere realiteit: de doeltreffendheid van de hygiënisch-diëtische maatregelen voor en tijdens de behandeling met geneesmiddelen. Een goed voorbeeld is dat van de plantaardige sterolen en stanolen, waarvan de voordelen opnieuw bewezen werden door een groep onafhankelijke internationale experts in Atherosclerosis, het officiële tijdschrift van de European Atherosclerosis Society5.
Na de literatuur van de jongste tien jaar te hebben geraadpleegd, concludeerden ze dat de klinische bewijzen de doeltreffendheid aantonen van plantaardige sterolen en stanolen in het verlagen van de cholesterol. Ze zijn zeer eenvoudig te gebruiken en zouden aangemoedigd moeten worden voor personen met een hoge cholesterol, en dus een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Deze consensus sluit aan bij het positieve advies van de EFSA, die de gezondheidsclaims heeft goedgekeurd inzake het gebruik van producten verrijkt met plantaardige sterolen en stanolen voor het verlagen van de LDLserumcholesterol in het kader van een gezonde voeding. Toch benadrukt het panel de noodzaak van verder onderzoek naar sterolen en stanolen, in het bijzonder voor de formulering van de optimale dosering.
Wat als Newton een hoge cholesterol had?
Dan zou hij nog tien keer meer belangstelling hebben gehad voor appels! Het eten van appels is immers een van de meest eenvoudige maatregelen om het cholesterolgehalte te verlagen. Het gezegde ‘An apple a day keeps the doctor away’ is gedeeltelijk waar dankzij de werking van fruit op de cholesterol. Volgens een studie van de Ohio State University6 is dit effect al significant na vier weken, met slechts één appel per dag… Hun verkennende studie werd uitgevoerd bij 51 gezonde volwassenen die dagelijks een Golden Delicious-appel, een Red Deliciousappel, een capsule met 194 mg polyfenolen uit een mix van beide appels of een placebo moesten consumeren.
Aan het einde van de studie was het gehalte van de geoxideerde LDL-cholesterol (Low-density lipoprotein/ beta2-glycoprotein I complex of oxLDL-β2GPI) met 40 % gedaald bij de personen die appels hadden geconsumeerd, in vergelijking met de placebo. Het polyfenolenextract zorgde eveneens voor een aanzienlijke daling van deze vorm van cholesterol, maar niet zo opvallend als het fruit, wat suggereert dat de polyfenolen slechts een gedeelte van het effect verklaren of dat ze beter worden opgenomen in de hele vrucht.
Probiotica… toch niet afgewezen
Het potentieel van voeding om hypercholesterolemie te bestrijden gaat dus veel verder dan de algemene aanbeveling om het gebruik van verzadigde vetzuren te beperken. Het is veel groter, zoals blijkt uit een studie over een probiotische stam, de Lactobacillus reuteri NCIMB 30.242, die een positief verslag heeft gekregen tijdens de jongste bijeenkomst van de American Heart Association7.
Met een dosis van 200 mg per dag gedurende negen weken deed het de LDL dalen met 11,6 % bij 127 mensen met een hoge cholesterol, in vergelijking met placebo. Het werkingsmechanisme is gebaseerd op de afbraak van galzouten, wat de absorptie van cholesterol beperkt.
Gezien de doeltreffendheid van de maatregel en zijn bescheiden prijs, is hypercholesterolemie misschien een onderzoekspiste die probiotica succes zal opleveren. Het suggereert hoe dan ook eens te meer dat de mogelijkheden om de cholesterol via de voeding te beïnvloeden allesbehalve beperkt zijn.
Referenties: 1. Folkert W. Asselbergs, The American Journal of Human Genetics, Volume 91, Issue 5, 823-838, 11/10/2012. 2. Ben M. et al., J Clin Endocrinol Metab, 2012 Nov; 97(11): 3956-64. 3. Jaarlijkse vergadering van de Société Canadienne de Cardiologie, 28/10/2012. 4. Robert P. Giugliano et al., The Lancet, Early Online Publication, 6/11/2012. 5. Plat J. et al., Atherosclerosis; online gepubliceerd 19/10/2012. 6. Zhao Shi et al., Journal of Functional Foods, Available online 29/09/2012. 7. American Heart Association’s Scientific Sessions 2012, 5/11/2012.
FIA 17 – December 2012
