Mangistan, açaï, noni,… sommige exotische vruchten vind je niet in de supermarkt, maar wel in drankjes met duizend-en-één gezondheidsvoordelen, die worden voorgesteld als echte jeugdelixirs. Wakkert het gebrek aan wetenschappelijk bewijs het geloof in deze producten aan?
Mangistan (Garcinia Mangostana L), ook wel de ‘koningin der vruchten’ of de ‘vrucht der goden’ genoemd, is een vrucht ter grootte van een golfbal die oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië komt. Het sap ervan wordt als voedingssupplement verkocht, zogezegd met tal van voordelen, louter berustend op het feit dat mangistan van oudsher wordt gebruikt in de zogenaamde ‘traditionele’ geneeskunde. Het sap zou koorts onder controle houden, de spieren en gewrichten versoepelen, pijn verzachten, doeltreffend infecties en vermoeidheid bestrijden, en als tonicum werken…
Xanthonen zaaien verwarring
Het ‘geheim’ van mangistan zou liggen in de aanwezigheid van xanthonen, molecules met een antioxiderende werking die voornamelijk in het pericarp van de vrucht zitten. Xanthonen zijn gele pigmenten met een aromatische structuur. Van de 200 geïdentificeerde soorten bevat mangistan er ruim veertig.
De xanthonen in mangistan zouden het lichaam in staat stellen om zijn ‘herstellende en zelfs regenererende werking terug te vinden’, en hierbij wordt zelfs beweerd dat we geprogrammeerd zijn om langer dan 150 jaar te leven. Een weldoordacht en gepolijst verhaal om de aandacht van het naïeve brede publiek te trekken en hun portefeuilles te openen – van fitte, gezonde mensen die lang willen leven tot zieken die graag willen genezen…
Weinig overtuigende wetenschappelijke gegevens
De gezondheidsvoordelen van mangistan zouden, althans volgens de aanhangers van de vrucht, gedocumenteerd zijn in honderden studies. Als deze studies al bestaan, dan beantwoorden ze zeker niet aan de criteria van ‘evidencebased medicine’ (EBM), en de claims zijn dan ook niet gerechtvaardigd. Een onderzoek van wetenschappelijke gegevens om de claims rond mangistan te proberen staven, toont duidelijk dat er lacunes zijn. De conclusie van het onderzoek is dat de marketingargumenten de significantie van de wetenschappelijke ontdekkingen overschatten en dat de methodologische zwaktes van de naar voren geschoven studies worden verzwegen.
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) erkent momenteel dan ook geen enkele gezondheidsclaim voor mangistan. Rekening houdend met de gegevens die tot op vandaag zijn gepubliceerd, is er weinig kans dat daar binnenkort verandering in komt.
Fruit en superfruit
Mangistan en mangistansap kunnen waarschijnlijk wel voorzien worden van een claim die stelt dat ze rijk zijn aan antioxidanten. Maar ondanks een groot aantal studies, voornamelijk in vitro en bij proefdieren, kunnen antioxidanten in het algemeen – en dus ook die in mangistan – momenteel geen erg concrete gezondheidsbeloften maken die tegemoet komen aan de grote uitdagingen voor de volksgezondheid.
De obsessie met exotisch ‘superfruit’, dat tegen hoge prijzen wordt verkocht, vergezeld van grotendeels overdreven gezondheidsbeloften, mag niet ten koste gaan van de vele plaatselijk geteelde vruchten en bessen die elke dag weer veel geloofwaardiger gezondheidsvoordelen bieden dan om het even welk ‘toverdrankje’.
FIA 20_September 2013
