Pathologieën Obesitas & Gewichtsverlies

Voedingsbeleid en gezonde voedselomgevingen: een match?

Een gezonde voedselomgeving draagt bij aan gezonde voedingskeuzes. Hoe spelen onze overheden daarop in via wetten en regelgeving? Een internationale studie, waaraan ook Sciensano meewerkte, legt het voedingsbeleid van 11 Europese landen op de rooster.

Vandaag vinden we in alle Europese landen een groter aanbod ultrabewerkte voeding dan minimaal bewerkte, onbewerkte of verse voedingsmiddelen. Daardoor zijn minder gezonde voedingskeuzes vaak de makkelijkste keuze. Overheden kunnen nochtans met een doordacht voedingsbeleid evenwichtige voeding toegankelijker en aantrekkelijker maken. Maar hoe ver staat het voedingsbeleid in Europa? Welke landen doen wat en welke kansen laten we liggen? Een recente internationale Europese studie, verschenen in The Lancet Regional Health – Europe, geeft een antwoord op deze vragen en doet voorstellen tot verbetering.

Lees ook: Een overkoepelend voedingsbeleidsprogramma in Frankrijk

Finland doet het meest voor gezonde voedselomgevingen

De Food-EPI-studie is een partnerschap tussen twee Europese onderzoeksprojecten: de Science & Technology in childhood Obesity Policy (STOP) en Policy Evaluation Network (PEN). De onderzoekers evalueerden van 2019 tot 2022 het voedingsbeleid in 11 Europese landen (Duitsland, Ierland, Nederland, Noorwegen, Polen, Estland, Finland, Italië, Portugal, Slovenië en Spanje). Zij ontwikkelden daarvoor de Healthy Food Environment Policy Index (Food-EPI) met in totaal 50 indicatoren die duiden op een gezond voedingsbeleid. Voor elk van deze indicatoren evalueerden experts hoeveel beleidsmaatregelen een land heeft: amper/geen, weinig, gemiddeld of veel.

De resultaten van de studie? Finland kent het hoogste aantal beleidsmaatregelen die bijdragen aan een gezonde voedselomgeving. Ook Noorwegen en Portugal doen het goed, in tegenstelling tot de andere Europese landen. Slovenië en Polen tellen het grootste aantal ontbrekende beleidsmaatregelen, maar ook Nederland, Duitsland en Spanje laten veel kansen liggen.

Opvallend: de domeinen die de infrastructuur ondersteunen (zoals leiderschap, budget en monitoring van onder meer risicofactoren voor niet-overdraagbare ziekten) scoren in alle landen beter dan de eigenlijke beleidsdomeinen (waaronder voedingssamenstelling, etiketten, promotie en prijzen).

Lees ook: Suikers: duidelijkere info op het etiket kan levens redden

Een to-do-lijst op maat van elk land

Welke mogelijkheden tot verbetering zijn er allemaal? Alle onderzochte landen hebben werk aan maatregelen voor de voorziening van gezonde voeding (bijvoorbeeld in scholen), promotie (waaronder minder reclame voor ongezonde voeding bij kinderen), retail (zoals regelgeving voor retailers over de beschikbaarheid van gezonde voeding), financiering, monitoring en aandacht van publieke gezondheid in alle beleidsdomeinen.

De onderzoekers doen ook aanbevelingen aan alle nationale overheden van de onderzochte landen. De meest dringende voorgestelde acties:

normen voor minder zout, verzadigd vet en toegevoegde suikers in bewerkte voeding,
een verbetering van de voedselomgeving in en rond scholen,
subsidies voor fruit en groenten,
geen reclame voor ongezonde voeding bij kinderen onder de 18 jaar en,
extra belastingen op ongezonde voeding en dranken.

De onderzoekers benadrukken dat de toepassing van de maatregelen opvolgen heel belangrijk is. Toekomstig onderzoek kan hieraan bijdragen, bijvoorbeeld dankzij een beter begrip van de achterliggende redenen voor een niet-invoering van sommige maatregelen.

Hoe ver staat het voedingsbeleid in België?

Onze federale onderzoeksinstelling Sciensano gaat de Food-EPI ook in België toepassen en voegt daaraan het element duurzaamheid toe. In ons land is het voedselsysteem voor 20% verantwoordelijk voor de totale uitstoot van broeikasgassen, waarvan 10% gelinkt is aan de landbouwproductie.

Met het onderzoeksproject SUSFOODBEL gaat Stefanie Vandevijvere – die eveneens meewerkte aan de Food-EPI-studie – vanaf dit jaar onderzoeken hoe het beleid van onze federale en regionale overheden doorheen duurzame voedingssystemen bijdraagt aan gezonde voedingspatronen én welke kansen we hebben voor een optimaal voedingsbeleid. We houden je op de hoogte!