Deze studie van de Universiteit van Buffalo wijst op de grote kloof tussen de wil om gewicht te verliezen en de werkelijkheid (waarbij overgewicht epidemische vormen aanneemt), en toont het belang aan om iedere patiënt met overgewicht individueel te benaderen.
De bevindingen, gepubliceerd in het Journal of Health Psychology, laten zien waar de pijnpunten liggen. Afslankdiëten die enkel gebaseerd zijn op het ‘verbieden’ van voedingsmiddelen, of die geen rekening houden met de voedselvoorkeuren van de patiënt, schieten tekort. In de Amerikaanse studie staat te lezen dat 60% van de bevolking vandaag kampt met overgewicht of obesitas. Meer dan 16% van de sterfgevallen is gerelateerd aan een slechte voeding en/of een gebrek aan lichaamsbeweging. Een groot deel van de bevolking spant zich in om gewicht te verliezen, maar de meesten slagen er niet in.
Onze gevoelens bepalen ons gedrag
De hoofdauteur legt uit dat er duidelijk sprake is van een ontkoppeling tussen gevoel en gedrag. Bij gewichtsverlies spelen vele factoren een rol, van de biologie of de genetica tot de leefomgeving. Volgens de auteurs staat of valt echter alles met ons vermogen om ons eigen gedrag te beheersen. Wie een dieet volgt, begint vanuit een bepaald ‘plan’: eerst komt het idee, dan pas de uitvoering ervan in het gedrag. Het probleem is dat de mechanismen die onze gedachten beheersen, niet dezelfde zijn als de mechanismen die ons gedrag sturen. De gevoelens of gewaarwordingen die voedsel in ons oproept zijn essentieel, en het kan erg nuttig zijn om meer inzicht te krijgen in de impact ervan. Maar wanneer het gaat om voedselkeuzes, zijn het precies deze gevoelens die ons gedrag bepalen.
Niet te veel ‘verboden’ producten!
Deze bevindingen leggen de tekortkomingen bloot van diëten die gebaseerd zijn op het ‘verbieden’ van bepaalde producten, of die losgekoppeld worden van de voedselvoorkeuren. “Als we onszelf bepaalde producten moeten ontzeggen, worden we ongelukkig, want we associëren het negatieve gevoel van het ‘verbod’ met het positieve idee van gewichtsverlies.” Om vrijwillig voedsel te laten staan heb je een hoge mate van zelfbeheersing nodig. Bovendien kost iedere voedingskeuze je dan veel te veel energie. Het is dus zaak om ons gedrag aan de basis te veranderen, en bij onszelf na te gaan of we in staat zijn om de obstakels te overwinnen.
Kiviniemi M T and Brown-Kramer C R, J Health Psychol, May 2015, vol. 20 no.5 p556-568, doi: 10.1177/1359105315576605
