Dat de Europese levensmiddelenwetgeving volop aan het veranderen is, zal voor niemand nog een geheim zijn. Een laatste opmerkelijke wijziging is de nieuwe verordening over de etikettering van levensmiddelen. En dat is nog niet alles…
De nieuwe verordening voor het verstrekken van informatie aan consumenten over levensmiddelen (nr. 1169/2011) werd afgelopen jaar op 25 oktober officieel gepubliceerd, en heeft als hoofddoel de consument te helpen om gezondere en meer evenwichtige keuzes te maken op het gebied van voeding. Die betere ‘leesbaarheid’ vertaalt zich in de eerste plaats in een verplichte voedingswaardevermelding.
Volgens de nieuwe bepalingen moeten de energetische waarde en de hoeveelheid vetten, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout samen in hetzelfde gezichtsveld worden vermeld, in een leesbare tabel op de verpakking. Al die informatie moet worden uitgedrukt per 100 g of 100 ml, en mag daarnaast ook nog per portie worden vermeld.
De levensmiddelenindustrie mag ook andere uitdrukkings- of presentatievormen (pictogrammen, foto’s enz.) gebruiken, zolang die aan bepaalde voorwaarden voldoen. Op dat vlak blijft de verordening echter nog tamelijk vaag! In de komende jaren zou er een specifieke wetgeving moeten komen, maar waarschijnlijk niet vóór 2017…
Geen plaats voor misleiding
De nieuwe regels die ervoor moeten zorgen dat de consument niet wordt misleid door de presentatie van het product op de verpakking, de beschrijving en/of grafische beelden, zijn nog strenger geworden. Ook de vervanging van een ingrediënt dat normaal gezien in het voedingsproduct zit door een ander, moet duidelijk op de voorzijde van de verpakking staan aangegeven in een groter lettertype, naast het merk, zo preciseert de overeenkomst. Vlees dat uit verschillende stukken is samengesteld moet de vermelding ‘samengesteld uit stukjes vlees’ dragen, een regel die ook van toepassing is voor producten die zijn ‘samengesteld uit stukjes vis’.
Dé grote nieuwigheid heeft betrekking op de allergene stoffen (14 in totaal). Die moeten duidelijk (in een ander lettertype) vermeld staan in de ingrediëntenlijst van alle voorverpakte en niet-verpakte levensmiddelen, waaronder dus ook gerechten die worden aangeboden in restaurants en kantines. In dat laatste geval mogen de lidstaten zelf beslissen hoe de informatie over die allergene stoffen moet worden gepresenteerd. Voor niet-voorverpakte levensmiddelen zal de voedingswaardevermelding overigens niet verplicht zijn, tenzij de lidstaten daar op nationaal niveau anders over beslissen.
Een vermelding over het land van oorsprong
Die is al verplicht voor rundvlees, honing, olijfolie en vers fruit en groenten, want in die gevallen kan het weglaten van de vermelding misleidend zijn voor de consument. Nu wordt de verplichting dus uitgebreid naar vers vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee, in afwachting van andere bepalingen, met name voor melk en voor ingrediënten die meer dan 50% van het gewicht van een voedingsproduct vertegenwoordigen.
Twee jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe verordening zal de Commissie daarvoor nadere toepassingsregels moeten invoeren. Nog interessant is de vermelding ‘plantaardige olie’, die geen onduidelijkheid meer mag scheppen: de opsomming van alle specifieke plantaardige oliën wordt verplicht, wat wel eens grote verrassingen zou kunnen opleveren voor palmolie… en de onbekende bronnen daarvan. De vermelding van de gebruikte soorten plantaardige olie wordt verplicht, wat wel eens grote verrassingen zou kunnen opleveren voor palmolie…
Hoe zit het met alcoholische dranken?
Alcoholische dranken (inclusief de zogenaamde alcopops) met een alcoholvolumegehalte van meer dan 1,2% blijven op dit moment nog gespaard, en moeten geen voedingswaarde of ingrediëntenlijst vermelden. De Commissie moet echter binnen de drie jaar bepalen of ook die dranken in de toekomst in aanmerking zullen komen, met name wat betreft de verplichte vermelding van de energetische waarde, en eventuele voorstellen doen. Verder moet ze ook bedenken of er een voorstel moet komen voor een definitie van alcopops.
Goed om te weten: alles zal niet van de ene dag op de andere veranderen. De sector krijgt drie jaar de tijd om zich aan de nieuwe bepalingen aan te passen, en nog eens twee jaar extra (dus vijf jaar in totaal) om de regels voor de voedingswaardevermelding toe te passen. Als de voedingswaardevermelding al eerder vrijwillig wordt aangebracht, zal dat conform de nieuwe regels moeten zijn binnen de drie jaar na hun publicatie.
Nitraten en PCB’s
Sinds 1 januari 2012 zijn er geharmoniseerde normen voor de zogenaamde niet-dioxineachtige PCB’s (ook wel merker-PCB’s genoemd) van toepassing in de hele Europese Unie. Voordien waren er op Belgisch niveau al normen uitgevaardigd om de consument te beschermen. De nieuwe Europese normen zijn, logischerwijs, voor nagenoeg alle levensmiddelen strenger dan de – inmiddels verouderde – Belgische normen. Nieuw is dat ook voor producten met een zeer laag vetgehalte (minder dan 1%) maximumwaarden voor dioxinen en dioxineachtige PCB’s zijn vastgelegd, die echter worden uitgedrukt op productbasis en niet op vetbasis. Tot slot zijn er ook specifieke normen opgesteld voor voedingsmiddelen voor zuigelingen en jonge kinderen.
Wat betreft de maximumgehalten voor nitraten in voedingsproducten wordt ook een volledige Europese harmonisatie van kracht voor nitraten in salade en spinazie, zonder afwijkingen voor bepaalde landen. Daartoe werden de normen aangepast aan wat haalbaar is voor alle lidstaten. Deze harmonisatie is van toepassing sinds 23 december 2011. Bovendien zijn nieuwe normen ingevoerd voor rucola, een groente waarin soms een hoog nitraatgehalte kan worden gevonden. Die nieuwe normen zullen van toepassing zijn vanaf 1 april 2012.
Bronnen:
1. Verordeningen (EU) nr. 1169/2011 (EG), nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 tot intrekking van de Richtlijnen 87/250/EEG, 90/496/EEG, 1999/10/EG, 2000/13/EG, 2002/67/EG en 2008/5/EG en Verordening (EG) nr. 608/2004.
2. Verordening (EU) nr. 1259/2011 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1881/2006.
3. Verordening (EU) nr. 1258/2011 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1881/2006.
